Τρίτη, 9 Φεβρουαρίου 2016

ΞΙΝΟΒΡΥΣΗ Ή ΞΥΝΟΒΡΥΣΗ; β΄μέρος

G//ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΟΘΕΝ

ΕΠΙ ΠΑΝΤΟΣ

CG-G-02-02-6-3

[ 02 ]  ΞΙΝΟΒΡΥΣΗ Ή ΞΥΝΟΒΡΥΣΗ ;





β΄ μέρος




ΕΙΚΟΝΑ 4, ΦΩΤΟ: Google Earth

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3


Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΑΡΓΑΣΣΩΝ ή Σαργάσσων βρίσκεται κάπου στη μέση του Ατλαντικού. Είναι μια θαλάσσια περιοχή γεμάτη φύκια του γένους sargassum (εξ ων και το όνομα της θάλασσας). Είναι το αγαπημένο μέρος των χελιών όλου του κόσμου. Πολλοί υποστηρίζουν πως εκεί υπήρχε η χαμένη ήπειρος Ατλαντίδα και τα χέλια, που διασκορπίστηκαν μετά την καταβύθισή της στις ακτές όλου του πλανήτη, θυμούνται την πατρίδα τους και μαζεύονται εκεί για να γεννήσουν και να πεθάνουν! Είτε είναι αλήθεια ο θρύλος για τη χαμένη Ατλαντίδα είτε όχι, η πραγματικότητα δεν αλλάζει. Τα χέλια θα πηγαίνουν στον τόπο αυτό και θα προβληματίζουν την «υψηλή» νοημοσύνη μας. Τι γίνεται όμως μετά τη γέννηση;

Για στάσου, θα μου πείτε, τι σχέση έχει η θάλασσα των Σαργασσών, που μπορώ να την γκουγκλάρω στο κάτω κάτω της γραφής, με το όνομα του χωριού; 
Λίγη υπομονή!

 Ας παρακολουθήσουμε μια συγκεκριμένη παρέα χελιών, να ξεκινούν, μόλις το ρολόι της ζωής τους σημάνει την ώρα «0». Κι ενώ άλλα συνομήλικά τους θα φτάσουν πιο γρήγορα, εύκολα και ακίνδυνα στις ακτές της Αμερικής, αυτά θα ταλαιπωρηθούν αρκετά. Θα διασχίσουν όλον τον Ατλαντικό, θα περάσουν τις Ηράκλειες Στήλες, θα διαπλεύσουν όλη σχεδόν τη Μεσόγειο, θα μπουν στο Αιγαίο Πέλαγος, θα κάνουν στροφή προς το βορρά, θα προσεγγίσουν το πόδι της Μαγνησίας, θα εντοπίσουν την παραλία των «Ποτιστικών», θα μπουν στο ρέμα της Αργαλαστής και σιγά σιγά ακολουθώντας μια δύσβατη ανοδική πορεία θα φτάσουν κάποτε εκεί που βρίσκονται
τα νερά που «κάτι» τους θυμίζουν: Το σπίτι τους. Τότε μόνο θα σταθούν να ξεκουραστούν. Στο σημείο αυτό, κάτω από τη δροσιά των πλατάνων, θα φτιάξουν τις οικογένειές τους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4



ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ στήθηκε σ’ ένα «κρυφό σημείο». Το προστατεύουν ο λόφος του «Παλιόκαστρου1» και το «Κοτρώνι2». Ο πρώτος για να μην είναι ορατό απ’ τη θάλασσα και γίνεται στόχος των πειρατών, που τα σκοτεινά χρόνια της ελληνικής ιστορίας, καταδυνάστευαν τα παράλια όλης της χώρας κι ο δεύτερος το φιλοξενεί στο σώμα του. Θα μου πείτε, κάποτε δε μαθεύτηκε η θέση του, ώστε να κινδυνέψει κι αυτό; Ναι, αλλά οι «παλιοί» είχαν υπολογίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Δεν ήταν αφελείς, ήξεραν πως θα περιερχόταν στη γνώση των πειρατών η θέση του οικισμού γι’ αυτό το ’φτιαξαν σε τέτοια απόσταση από την ακτή, έτσι, ώστε να μην τολμούν οι πειρατές να το προσεγγίσουν.
Έχετε σκεφτεί γιατί τα χωριά της περιοχής που βλέπουν στο Αιγαίο έγιναν σε κάποια συγκεκριμένη απόσταση από τις ακτές; Όπως επί παραδείγματι: η Συκή, το χωριό μας, το Προμύρι, ο Λαύκος, το Τρίκερι. Τα περισσότερα χτίστηκαν σε απόσταση μιας ώρας πεζοπορίας. Δηλαδή κάποιος που ήθελε να προσβάλλει τη Ξινόβρυση θα ’πρεπε να σκεφτεί ότι χρειαζόταν τουλάχιστον δυο ώρες να επιστρέψει στην ακτή, υπό κανονικές συνθήκες, μη υπολογίζοντας τυχόν απρόβλεπτες καθυστερήσεις και την αντίσταση των κατοίκων. Φαίνεται πως ο χρόνος αυτός ήταν απαγορευτικός για να διακινδυνεύσουν οι πειρατές να επιτεθούν στο χωριό μας.
Οι ντόπιοι που διαβάζετε αυτό το σημείωμα, θα γνωρίζετε τα βράχια στους «Κουρήτες3». Επάνω εκεί, λοιπόν, βρισκόταν ένας παρατηρητής, που, μόλις έβλεπε τα εχθρικά πλοία, ειδοποιούσε τον επόμενο συνάδελφό του κι εκείνος το μεθεπόμενο και αμέσως ξεκινούσαν οι «κυνηγοί πειρατών», κυρίως Ενετοί και δευτερευόντως οι Τούρκοι, απ’ τα απέναντι νησιά. Οι πειρατές είχαν χρονομετρήσει τις αποστάσεις και δεν ήταν βλάκες ν’  αυτοκτονήσουν.

[Το χωριό μας, πιθανόν, να μην έχει δεχθεί ουδεμία επίθεση από πειρατές, ενώ πάμπολλες από άλλους χερσαίους εχθρούς, όπως Πέρσες*, Ρωμαίους, Σταυροφόρους,  Σλάβους, Τούρκους, Γερμανούς, Ιταλούς, ενώ δοκιμάστηκε και κατά τον εμφύλιο.]

Πλατειάζω θα μου πείτε, αλλά πιστέψτε με όλα είναι σχετικά με το «όνομα».
Στη θέση που χτίστηκε το χωριό μας (εντός των ορίων του), ο τόπος δεν έχει κάποιο σημείο αναφοράς που θα μπορούσε να του δανείσει την ονομασία του. Αντιθέτως, η ευρύτερη, αλλά κοντινή, περιοχή έχει.
Το χωριό μας θα μπορούσε να λέγεται «Κάστρο», «Παλιόκαστρο», «Κοτρώνι», εκεί δηλαδή που έχουν βρεθεί λείψανα παλιότερων οικιστών κι όχι Ξινόβρυση. Όλοι οι ντόπιοι που με διαβάζετε θα ξέρετε πως:
1.    Στον απέναντι λόφο προς τη θάλασσα έχουν διασωθεί τα ίχνη μεγάλου οχυρωματικού έργου και τα ευρήματα οδηγούν στο συμπέρασμα πως η περιοχή κατοικούνταν απ’ τα προϊστορικά χρόνια (Αιολείς) ως τα χρόνια της πολιτισμικής έκρηξης στην Ελλάδα πριν καταλειφθεί από τους Ρωμαίους. Το ζήτημα για το πού βρίσκονται αυτά τα αρχαιολογικά ευρήματα4 είναι ένα άλλο θέμα, πάντως όχι και τόσο «καθαρό». Από τότε και ως τα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι διάσπαρτοι οικιστές αναγκάστηκαν, όπως εξήγησα παραπάνω,  να ενωθούν και να φτιάξουν τον οικιστικό πυρήνα της Ξινόβρυσης. Αχυρώνες και ταπεινά κτίσματα γιατί οι Τούρκοι δεν επέτρεπαν στους Έλληνες να μένουν σε πολυτελείς οικοδομές. Οι διώροφες πέτρινες οικοδομές, αλλά και οι ισόγειες μόνιμου χαρακτήρα, έγιναν μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας απ’ τους Τούρκους (1881) ως τις πρώτες δεκαετίες του 1900 από νταμάρια της περιοχής νότια του οικισμού και αλλαχού.
2. Στη θέση «Κοτρώνι» βρέθηκε5 ένας τουλάχιστον τάφος με πέτρινο σκέπαστρο, που παραπέμπει σε εξέχον πρόσωπο, μάλλον της Ρωμαϊκής εποχής, που μαρτυρεί την κατοίκηση κι αυτού του σημείου.
Παρ’ όλ’ αυτά οι παππούδες μας διάλεξαν άλλο όνομα. Το όνομα μιας βρύσης! Ποιας βρύσης όμως; Με το σημείωμά μου αυτό αποπειρώμαι μιας διαφορετικής ερμηνείας της κυριαρχούσας. Δηλώνω κατηγορηματικά πως είναι άποψή μου και όχι κατ’ ανάγκην και η πλέον σωστή. Ούτε θα αμφισβητήσω την επικρατούσα ερμηνεία. Δεν ήμουνα δα εκεί, όταν γίνονταν τα βαφτίσια του χωριού μου.

Ιστορικοί, όπως ο Γιάνης Κορδάτος, έχουν καταγράψει τις ονομασίες, μόνο που κανείς δεν διακινδύνεψε κάποια ερμηνεία.

[Αν και όπως προείπα η Βιβλιογραφία θα καταγραφεί στο τέλος της εργασίας συνοπτικά και ενδεικτικά αναφέρω ότι χρησιμοποιήθηκαν αναγραφές σε βιβλία των:
Γιάνη Κορδάτου
Ν. Ρηματισίδη
Αργ, Φιλιππίδη
Γιώργου Θωμά
Γρ. Κωνσταντά
Vasmer
Ηρόδοτου]
   

ΕΙΚΟΝΑ 5: Google Earth


                                                        ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5


ΠΟΛΛΕΣ ΒΡΥΣΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ του χωριού έχουν «ονοματεπώνυμο». Άλλοτε λόγω της θέσης τους, άλλοτε λόγω κάποιας ιδιότητας, άλλοτε απ΄ αυτόν που τη βρήκε. Θα αναφέρω από ένα παράδειγμα για να γίνω κατανοητός.
Κάτω βρύση ή Κατηβρύσ’, στο χωριάτικο, λέγεται η δεύτερη βρύση που κάλυπτε τις ανάγκες των κατοίκων σε πόσιμο νερό και το πότισμα των ζώων. Το όνομά της το χρωστάει στη θέση της. Είναι η «κάτω βρύση» σε σχέση με την "πάνω" και κύρια βρύση της πλατείας.
Ξινόβρυση ή Ξυνόβρυση (δεν έχει σημασία η γραφή) επειδή το νερό της είναι υπόξινο και βρίσκεται στο δρόμο προς την παραλία των Ποτιστικών εκεί ακριβώς που τέμνει το ρέμα της Αργαλαστής. Αλλά για τη θέση αυτή θα μιλήσουμε αργότερα.
Μικρός Καλόγερος και Μεγάλος Καλόγερος. Δεν ξέρω αν εξακολουθούν να τρέχουν αυτές οι πηγές, πάντως υπάρχουν μαρτυρίες πως ανακαλύφθηκαν ή τις περιποιήθηκαν κάποιοι καλόγεροι που έμεναν σε κάποιο ξωκλήσι (Αγία Τριάδα; Μοναστήρι της Συκής; Ταξιαρχών Πάλτσης;). Όποιος γνωρίζει κάτι σχετικό μπορεί να συμπληρώσει ή να διορθώσει το σημείο αυτό.
Ποιο είναι όμως το όνομα της βρύσης που βρίσκεται στην πλατεία του χωριού, που ήταν η κύρια πηγή τροφοδότησης των κατοίκων, πριν να κατασκευαστούν τα έργα ύδρευσης της "Ντάμτσας"5 ;

Μήπως;...........................

___________________________________________________________________________
*Ειδικά για τους Πέρσες υπάρχει άλλο σημείωμα
·    Οι ενάριθμοι «αστερίσκοι» θα επεξηγηθούν στο τέλος


ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ


© ΒΑΪΟΣ ΚΟΥΤΡΙΝΤΖΕΣ, 2016

Απαγορεύεται, ρητά, η αντιγραφή κι αναδημοσίευση του κειμένου ή μέρους του, μ' οποιοδήποτε τρόπο, αυτούσιου ή τροποποιημένου, χωρίς την έγκρισή μου [Ν.2121/1993 (25 Α΄)]






Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου