Δευτέρα, 8 Φεβρουαρίου 2016

ΞΙΝΟΒΡΥΣΗ Ή ΞΥΝΟΒΡΥΣΗ ; α΄ μέρος



G//ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΟΘΕΝ

ΕΠΙ ΠΑΝΤΟΣ

CG-G-02-02-6-2

[ 02 ]  ΞΙΝΟΒΡΥΣΗ Ή ΞΥΝΟΒΡΥΣΗ ;

α΄ μέρος

φωτο: Xinovrisi Politistikos
εικόνα 1

  
ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΑΥΤΟ το χωριουδάκι (εικόνα 1) που σκαρφαλώνει στο λόφο ονομάζεται σήμερα Ξινόβρυση. Έτσι θα το βρείτε γραμμένο στους σύγχρονους χάρτες, στην πινακίδα στο έμπα του χωριού, στο google, στο google earth, στα βιβλία. Ποιο είναι το παράξενο θα μου πείτε; Θα ’χει κάποια βρύση που τρέχει ξινό ή υπόξινο νερό και η σύνθεση των δύο λέξεων, ενός επιθέτου κι ενός ουσιαστικού του έδωσαν το προαναφερόμενο όνομα.

Ξινή + βρύση → Ξινόβρυση

Είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα; Τότε γιατί να κάθομαι να γράφω αυτό το κείμενο; Για να πω το αυτονόητο; Όχι βέβαια!

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ, πιο συγκεκριμένα ως τις αρχές του 20ου αιώνα, το όνομα του χωριού διεκδικούσαν 4 ονοματικές παραλλαγές:

1.     Μπεστινίκα
2.     Βεστινίκα
3.     Μπιστινίκα
4.     Πιστινίκα

Και τα τέσσερα είναι ηχοονόματα, δηλαδή παράγονται από την ηχητική απόδοση μιας σλάβικης λέξης:

·           Pestinikr
·            
που στα ελληνικά σημαίνει :

·           Φούρνος

Οι παρατηρητικοί θα έχετε καταλάβει ότι καμία λέξη δεν αποδίδει επακριβώς τη φωνητική απόδοση της ξένης λέξης. Ίσως η πρώτη να πλησιάζει περισσότερο, με την παραδοχή ότι το «Μ» προτίθεται χάριν ευφωνίας.
Πριν συνεχίσω, θα πρέπει να πω, πως όλα τα παραπάνω κι όσα ακολουθήσουν, προκύπτουν από την υπάρχουσα Βιβλιογραφία που θα αναφέρω στο τέλος του σημειώματος.

Σημ.: Το ότι το χωριό είχε σλάβικη ονομασία δε σημαίνει σε καμία περίπτωση πως οι σημερινοί κάτοικοι είναι απόγονοι των Σλάβων επιδρομέων! Κανείς ιστορικός δεν κάνει νύξη περί τούτου. Τουναντίον, η συνέχεια των ονομάτων των αντρών κυρίως (όπως λέει η ιστορική επιστήμη) αποδεικνύει περίτρανα ότι η περιοχή έχει αρχαιοελληνικές καταβολές, που συνεχίζονται ως τα σήμερα.
Δείτε, παρακαλώ, ονόματα αντρών:

Κίμων, Φιλήμων (2), Ηρακλής, Θρασύβουλος, Ανδρόνικος, Λεωνίδας (2), Αγησίλαος, Περικλής, Μιλτιάδης, Αλέξανδρος, Αριστείδης, Πάρις, Δημοσθένης, Κ(α)λεισθένης.... συνεχίζεται η αναζήτηση)

[Και δυο γυναικεία: Ανδρομάχη, Αντιγόνη]

Το επίσημο ελληνικό κράτος, στις απογραφές πληθυσμού των ετών 1907 και 1896, που έχω υπόψη μου, υιοθετεί το πρώτο και το δεύτερο όνομα:

·           Μπεστινίκα, κατ. 364 (1907)
·           Βεστινίκα, κατ.416 (1896)

δημιουργώντας την πρώτη σύγχυση, μη έχοντας καταλήξει το ίδιο για την ορθή ονομασία.
Οι ντόπιοι όμως κόντρα στους επιστήμονες και τις Αρχές έχουν τη δική τους εκδοχή για το όνομα. Είναι μια σύνθετη λέξη δύο ουσιαστικών:

Πίστη + νίκη→Πιστηνίκη→Πιστινίκα

(προσοχή: όχι η υπ’ αριθμ.4 ονομασία)

επιτείνοντας τη σύγχυση, αφού η λέξη έχει εντελώς διαφορετικό εννοιολογικό περιεχόμενο των προηγούμενων, χωρίς βέβαια οι εντόπιοι δι’  αυτής να επιζητούν την ακύρωση της ιστορικής ρίζας των άλλων ονομασιών.
Αν και δεν έχουν βρεθεί κτιριακά τεκμήρια, πιστεύεται ότι στην ευρύτερη περιοχή του χωριού λειτουργούσαν φούρνοι.
Τι παρήγαν όμως;
Ψωμί ή κάποια αντικείμενα;
Ασβέστη; Κάρβουνο; Όπλα-ίσως;
«Ασβεσταριές» υπάρχουν πάμπολλες στην περιοχή και βρίσκονταν σε λειτουργία ως τα μέσα του 20ου αιώνα.
Θα πρέπει να σημειωθεί και μια άξιας λόγου λεπτομέρεια: Η ονομασία, όποια απ’ τις τέσσερις χρησιμοποιούνταν, αφ’ ης στιγμής συγκροτήθηκε κάποιος οικιστικός πυρήνας, διατηρήθηκε ως φαίνεται και στην εποχή της Τουρκοκρατίας, σημάδι ότι είχε ισχυρό έρεισμα για να μην επικρατήσει κάποιο τουρκικό τοπωνύμιο. Αν και οι Τούρκοι δεν κατοικούσαν τα μέρη αυτά, η τοπιογραφία τούς ήταν γνωστή.  Άφησαν όμως  το παλιό όνομα.
    
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

ΚΑΠΟΥ, στις πρώτες δεκαετίες του 1900, φαίνεται πως αναζητείται ελληνικό όνομα. Τι το ποιο φυσιολογικό; Και πολύ άργησαν οι κάτοικοι ή οι Αρχές να το πράξουν.
Εδώ εντοπίζεται η άλλη σύγχυση, γιατί συναντούμε δύο ονομασίες:

1.     Ξυνόβρυση
2.     Ξινόβρυση

Μη βιαστείτε να πείτε πως πρόκειται για ορθή επανάληψη μιας ανορθογραφίας:

·           Ξυνό-Ξινό

που δίνουν όλα τα λεξικά (π.χ. Δημητράκος που η λημματική αναφορά είναι σαφής: το ξυνός αποτελεί λανθασμένη γραφή του ξινός, σελ. 983, 985), και, άρα, σωστά αλλάχτηκε το όνομα με τη διόρθωση του «βαρβαρισμού».
Ποιος όμως έκανε τη διόρθωση; Πότε έγινε;
Προφανώς η τότε Νομαρχιακή Υπηρεσία. Θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να βρεθεί το αντίστοιχο έγγραφο στα αρχεία του Δήμου Νοτίου Πηλίου, για να δει κανείς την αιτιολόγηση της μετατροπής ενός ιστορικού στοιχείου, όπως είναι το τοπωνύμιο.
Πάντως, πρέπει να έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 60 (είναι θέμα χρόνου ο εντοπισμός της ακριβούς χρονολογίας).

Εικόνα 2 : Πριν το 1960 το χωριό λεγόταν Ξυνόβρυση
Ωστόσο, εκείνα τα χρόνια το ξυνός ήταν ισχυρότερο του ξινός που φαντάζει τελείως γυμνό.
Εμένα, τότε, μου φάνηκε πολύ αστεία η αλλαγή.













Εικόνα 3 : Μετά το 1965 περίπου το χωριό λέγεται Ξινόβρυση
Δείτε όμορφες λέξεις:
οξύς, ηδύς, γλυκός, στυφός (εξαιρ. το πικρός)
Επίσης:
Ξυνό νερό Φλώρινας!
Από κεκτημένη ταχύτητα, κάποια έγγραφα φέρουν τον παλιό γραμματικό τύπο (Ξυνόβρυση) και μετά την αλλαγή. Ή μήπως από εμμονή στο σωστό;
Για να μην παρεξηγηθώ, να δηλώσω πως δεν αμφισβητώ την ορθή γραφή της λέξης, όπως προκύπτει από την επιστημονική έρευνα. Παραθέτω μόνο τα πραγματικά περιστατικά.

Δηλαδή τελειώσαμε; Όχι βέβαια!
Γιατί, δεν υπάρχει μέσα στο χωριό ξινή ή ξυνή (όπως το προτιμάτε) πηγή ή βρύση. Όλες βγάζουν καθαρό (;) H2O!
Επισημαίνω γιατί έχει σημασία: Μήτε ξινό πηγάδι.

Μπάχαλο!
Αλλά θα βρούμε άκρη.

Και φυσικά έχω τη δική μου άποψη για το ορθό όνομα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ



© ΒΕΚ, 2016 
Απαγορεύεται, ρητά, η αντιγραφή κι αναδημοσίευση του κειμένου ή μέρους του, μ' οποιοδήποτε τρόπο, αυτούσιου ή τροποποιημένου, χωρίς την έγκρισή μου [Ν.2121/1993 (25 Α΄)]



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου