Κυριακή, 10 Ιανουαρίου 2016

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΞΟΤΗΤΕΣ, "ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ" Ε.Α.ΠΟΕ

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ G_ΟΙΚΟΘΕΝ

Λογοτεχνικές παραδοξότητες


[ 01 ] «Στη Ζάκυνθο», του Έντγκαρ Άλλαν Πόε

CG-G-02-02-2-1




Ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε είναι γνωστός, κυρίως, ως συγγραφέας φανταστικών διηγημάτων. 
 Πολλοί χαρακτήρισαν, εκ του ασφαλούς, τη φαντασία του σκοτεινή και νοσηρή μα δεν ήταν τέτοια. 
 Το έργο του Πόε μπορεί να το προσεγγίσει μόνο όποιος έχει βρεθεί και ζήσει  στη δίνη δυσάρεστων καταστάσεων.      
Τον Πόε τον επηρέασαν τα προσωπικά του τραγικά βιώματα, οι θάνατοι αγαπημένων του προσώπων σε τέτοιο βαθμό ώστε όλες οι νουβέλες και τα ποιήματά του να διαποτίζονται απ’ το δέος του θανάτου.
 Η ενασχόληση του ποιητή με το θάνατο είναι απολύτως δικαιολογημένη. Δεν αποτελεί το αγαπημένο του θέμα, αλλά θέλει να τον πολεμήσει με το μόνο όπλο που διαθέτει: τη γραφίδα.
 Το ζοφερό ύφος που κατακλύζει τις σελίδες του έργου του το συναντούμε και σ’ ένα μικρό ποίημα με τίτλο «Στη Ζάκυνθο». Μέσα σ’
ελάχιστους στίχους ο ποιητής θ’ αποδείξει τη θετική και την αρνητική δύναμη που έχει η πένα όταν τη χειρίζεται ένας δεινός τεχνίτης του λόγου και τη βουτά την ίδια στιγμή στο φως και στο σκοτάδι.
Η Ζάκυνθος απ’ τη μια είναι «υακίνθινο νησί», «φλογάτο Τζάντε», μα απ’ την άλλη «γ η  κ α τ α ρ α μ έ ν η». 
Έχει «χλοερά πλάγια» κι «ανθινές ακρογιαλιές» μα είναι και κατάλληλη για να τοποθετηθεί πάνω της ο θρήνος για το χαμό μιας νέας.
Η κατηγορηματική προσαγόρευση, έστω κι αν είναι βαριά για 'να υπαρκτό και φωτερό νησί χρησιμοποιείται ποιητική αδεία. Καθίσταται απολύτως κατανοητός ο λόγος για τον οποίον έπρεπε να ’ναι η Ζάκυνθος εκείνη που θα φορτωνόταν το στίγμα του καταραμένου τόπου και θ’  αποτελούσε το λίκνο της λύπης του. 
Γιατί μόνο μέσ’ απ’ την αντίθεση ωραίου-κακού θα καταδεικνυόταν το μέγεθος της οδύνης του ποιητή για τη «νια που δεν θα ’ρθεί ποτέ».
Είναι κοινοτοπία, τ’ άσπονδο μίσος που αισθάνεται κανείς για την ομορφιά όταν έχει απολέσει κάτι δικό του όμορφο και η δύναμη αυτού του συναισθήματος είναι τόσο έντονη που ενίοτε τον οδηγεί σε καταστροφικές εκδηλώσεις.
Το ποίημα σε πρώτη ανάγνωση είναι ύμνος και κατάρα συνάμα για τη Ζάκυνθο. Όμως ο ποιητικός λόγος είναι παραπλανητικός και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατανόηση των δύστηνων προσδιορισμών. 
Η αποστροφή με τα επαναλαμβανόμενα «π ο τ έ» είναι φαινομενική, κατά βάθος μεταφράζεται σε ζηλοτυπία για την ευτυχία των άλλων που δε θα νιώσει π ο τ έ του ο ποιητής.
Στην πραγματικότητα ο Πόε δεν είναι σε θέση ν’ αντέξει την ωραιότητα του νησιού και την απαρνιέται, της αφαιρεί τα χρώματα και τη βάφει μαύρη γιατί το μαύρο «χρώμα» κρύβει όλες τις ασχήμιες του κόσμου. Όπως το σκοτάδι!

Το π α ρ ά ξ ε ν ο στην υπόθεση είναι πως ο Πόε δεν πάτησε ποτέ το πόδι του στη Ζάκυνθο! Το πιο πιθανόν είναι να τη γνώρισε μέσ’ απ’ τις σελίδες του οδοιπορικού του Σατωμπριάν:  «Οδοιπορικό, η Ελλάδα του 1806».


Βιβλιογραφία:

     ΕΔΓΑΡ ΑΛΛΑΝ ΠΟΕ, ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ, Σ.Ι.ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 1981

     ΣΑΤΩΜΠΡΙΑΝ, ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 1806, ΔΩΔΩΝΗ, 1979


© ΒΕΚ, 2016
Απαγορεύεται, ρητά, η αντιγραφή κι αναδημοσίευση του κειμένου ή μέρους του, μ' οποιοδήποτε τρόπο, αυτούσιου ή τροποποιημένου, χωρίς την έγκρισή μου [Ν.2121/1993 (25 Α΄)]


Το επόμενο:  Ένα στοίχημα αφορμή γραφής ενός αριστουργήματος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου